Bình giảng ĐẤT QUÊ TA MÊNH MÔNG

By Trần Hà Nam

Bình giảng bài thơ ĐẤT QUÊ TA MÊNH MÔNG (Dương Hương Ly)

Những năm tháng hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ đã qua lâu. Nhưng những dấu ấn của thời đại ấy vẫn ghi lại đầy đủ trong tâm trí bao lớp người. Chất thơ của một thời hùng vĩ cao cả dường như kết tinh trong hình tượng người mẹ để cho các nhà thơ nhạc sĩ ngợi ca. Có một bài thơ đã ra đời trong những ngày tháng ấy được phổ nhạc để vút lên âm điệu đầy xúc động về người mẹ: Đất quê ta mênh mông của Dương Hương Ly. Cái hay của bài thơ chính là ở tình cảm xúc động và giản dị.

Không phải ngẫu nhiên khi nhan đề bài thơ là "Đất quê ta mênh mông" nhưng hình tượng xuyên suốt bài thơ lại là Bà mẹ đào hầm. Nhà thơ có sự liên tưởng từ thực tế công việc của mẹ nhưng cảm hứng này cũng gắn liền cảm hứng trữ tình công dân của thi ca chống Mỹ. Tố Hữu từng viết:

Việt Nam ôi Tổ quốc thương yêu

Trong khổ đau người đẹp hơn nhiều

Như bà mẹ sớm chiều gánh nặng

Nhẫn nại nuôi con suốt đời im lặng

Dương Hương Lylà nhà thơ - chiến sĩ hoạt động trên chiến trường miền Trung - Tây Nguyên là người trực tiếp chứng kiến và chịu ơn sự hy sinh lặng thầm của những người mẹ nên có lẽ cảm hứng về Đất nước giàu ấn tượng từ người mẹ cũng là điều dĩ nhiên.Người Mẹ bình thường nhưng vĩ đại đã hiện lên trong những dòng thơ đầy ám ảnh kết tinh vẻ đẹp của cả một thời đại chống Mỹ.

Bài thơ bắt đầu từ một câu chuyện được kể lại ngắn gọn giản dị:

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

Nay mẹ đã phơ phơ đầu bạc

Mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

Bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh

Giản đơn là vậy việc đào hầm của mẹ! Nhưng có sự bất bình thường ở chỗ nhà thơ xâu chuỗi hai khoảng thời gian "tóc còn xanh" đến khi "phơ phơ đầu bạc". Công việc diễn ra thật âm thầm lặng lẽ hòa cùng không gian của bóng đêm bền bỉ miệt màikhông ngừng nghỉ. "Bao đêm rồi..." lời thơ như một câu hỏi vọng lên để nhà thơ bày tỏ lòng kính phục sự kiên trì nhẫn nại của mẹ. Hai âm thanh được diễn tả thật khác nhau: một bên là "đại bác" một bên là "tiếng cuốc vọng năm canh".Hóa ra việc đào hầm ấy không hề đơn giản vì đã đối mặt thách thức sự hủy diệt của kẻ thù.

"Tiếng cuốc vọng năm canh" là âm vang tấm lòng người mẹ để những đứa con dưới hầm bí mật và nhà thơ nhận ra một ý nghĩa thật lớn lao:

Đất nước mình hai mươi năm chiến tranh

Tiếng cuốc năm canh nặng tình đất nước

Hầm mẹ giăng như lũy như thành

Che chở mỗi bước chân con bước

Hai mươi năm -đủ để một thế hệ lớn lên hai mươi năm - cũng là thời gian cả dân tộc phải đốiđầu với sự hủy diệt của kẻ thù để bảo vệ nền độc lập tự do. Có một điều nhà thơ không nói rõ nhưng người đọc có thể nhận ra: đó cũng là thời gian đằng đẵngnhuộm mái tóc xanh của mẹ thành "phơ phơ đầu bạc" - một thời xuân sắc đã điqua. Niềm vui của mẹ tình yêu đời mẹ nằm trong "tiếng cuốc năm canh" đều đều như nhịp tim thôi thúc. Dương Hương Ly dồn hết tình cảm vào câu thơ ngợi catình mẹ - "nặng tình đất nước". Câu thơ không phải cách so sánh thông thường màchứa đựng niềm cảm phục kính yêu của những đứa con chiến sĩ. Thành quả của mẹ công sức của mẹ là ở những chiếc hầm bí mật "giăng như lũy như thành". Sức vócmảnh mai của người mẹ "phơ phơ đầu bạc" vụt lớn lao thành sức mạnh Nhân Dân.

Từ niềm vuisứơng biết ơn của một đứa con được bao bọc chở che trong tình yêu của mẹ nhàthơ chợt phát hiện ra một điều tưởng như nghịch lý:

Đất quê ta mênh mông

Quân thù không xăm hết được

Lòng mẹ rộng vô cùng

Đủ giấu cả hàng sư đoàn dưới đất

Nơi hầm tối lại là nơi sáng nhất

Nơi con tìm ra sức mạnh Việt Nam

Như một chân lý giản đơn khi thế trận của lòng dân "giăng như lũy như thành" kẻ thù phải bó tay bất lực. Tác giả lại đưa ra một liên tưởng đầy ấn tượng từ "lòng mẹ" đến "lòng đất mẹ". Xưa có câu chuyện mẹ Âu Cơ bọc lũ con trong bọc trăm trứng nay người mẹ đào hầm bao bọc "cả hàng sư đoàn". Phải chăng tác giả cũng đangnghĩ về một mẹ Âu Cơ của thời đại chống Mỹ? Duy có một điều khác chăng là ngườimẹ ở đây không bước ra từ huyền thoại mà bằng xương bằng thịt bằng tất cả sựbao dung của tình yêu nước lớn lao. Đó cũng là cơ sở để nhà thơ nhận ra "sức mạnh Việt Nam" từ một nghịch lý "Nơi hầm tối lại là nơi sáng nhất". Sức mạnh của dân tộc tạo nên từ ơn sinh thành của người mẹ sức mạnh ấy hội tụ cả lòng nhân ái và chủ nghĩa anh hùng. Từ cảm nhận này của Dương Hương Ly ta chợt nhớ đến một lời ca ngợi của đại văn hào Nga M.Gorki : "Không có Người Mẹ thì cả anh hùng cả nhà thơ đều không có. Sức mạnh Việt Nam - dân tộc anh hùng và nghệ sĩ- đã bắt nguồn từ người mẹ bình thường mà vô cùng vĩ đại có lẽ đó là đều nhà thơ phát hiện được từ công việc âm thầm của mẹ.

Cuộc sinh nởnào mà chẳng đớn đau! Nhưng nỗi đau của mẹ lại gắn với những trận đòn thù của bầy giặc Mỹ điên cuồng hèn hạ và bất lực. Có thể tác giả đã hơi tham lam khi đưa thêm vào chi tiết để tố cáo tội ác của kẻ thù cũng như để ngợi ca ý chí kiên cường của mẹ. Không một người mẹ bình thường nào lại không sẵn sàng chịu đau vì những đứa con mình. Sự lặng yên của mẹ là cái lặng im của đất. Ta có thể nhận ra ở đây nỗi đau đớn xót xa của những đứa con chiến sĩ cũng như quyện chặt vào cùng đất mẹ như chờ phút bùng lên rửa hận. Còn mẹ thì vẫn thế:

Trên mình mẹ mang nhiều thương tật

Tóc mẹ bạc rồi lại bạc thêm

Nhưng đêm đêm

Tiếng nhát cuốc vẫn xóay vào ruột đất

Trong tiếng cuốc của mẹ có cả nỗi đau xoáy ruột của cả những đứa con. Tiếng cuốc như thôi thúc như giục giã lòng con quyết sống mái với kẻ thù.

Để rồi sức mạnh của mẹ truyền cả cho những đứa con:

Có những đoàn quân từ lòng đất xông lên

Quân thù bạt vía

Xung quanh chúng đâu cũng là trận địa

Đất quê ta mênh mông

Lòng mẹ rộng vô cùng

"Diệt Mỹ là cao cả của tình yêu" chỉ có chiến đấu tiêu diệt kẻ thù mới là sự đáp lại đầy đủ nhất tình mẹ dành cho những người chiến sĩ. Sự che chở âm thầm sự hy sinhlớn lao của mẹ dành cho những đứa con dưới hầm bí mật đã góp thêm sức mạnh khiến "quân thù bạt vía". Một lần nữa điệp khúc "Đất quê ta mênh mông - Lòng mẹ rộng vô cùng" lại cất lên như một vĩ thanh để người đọc nhận ra ý nghĩa cao cả của cuộc chiến đấu chống Mỹ vì Đất quê ta vì Mẹ vì những tình cảm lớn lao.Và một lần nữa vóc dáng của Mẹ đã lớn mênh mông ngang tầm Đất Nước.

"Đất quê ta mênh mông" của Dương Hương Ly chỉ là một cảm nhận rất riêng của nhà thơ về sứcmạnh vĩ đại của dân tộc Việt Nam trong thời đại chống Mỹ qua hình tượng Người Mẹ đào hầm. Nhưng hình tượng bất tử của Mẹ đã vượt qua thời gian để lưu lại mãitrong những lời ca dạt dào về mẹ. Đó cũng là nguồn cảm hứng về một thời đại giàu chất sử thi mà sau này một lần nữa ta còn gặp trong lời ca về mẹ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn "Mẹ về đứng dưới mưa che từng căn hầm nhỏ...". Hình tượng người mẹ - đất nước trong thời đại chống Mỹ sẽ mãi còn là nguồn cảm hứng nghệ thuật bất tận.

Hiểu bài thơ để chúng ta hiểu hơn về một thời đại hào hùng của dân tộc. Ta cũng hiểu tấm lòng rất đẹp của một nhà thơ - chiến sĩ dành cho mẹ cho Tổ quốc. Từ tình yêu của mẹ ta hiểu vì sao đất nước đối với ta lớn lao nhưng gần gũi thân thương vôcùng.

Giờ đây mỗi khi giai điệu bài ca về người mẹ đào hầm vang lên trên sóng phát thanh đài truyền hình vang lên đâu đó giữa đời thường bộn bề toan lo hối hả hình ảnh mẹ "phơ phơ đầu bạc" trong bài thơ Dương Hương Ly lại hiện lên lồng lộng trong tâm trí như một lời nhắc nhớ mỗi chúng ta...

                                    Qui Nhơn 2006 - 2010

                                                T.H.N

 

More...

Ngẫu hứng online

By Trần Hà Nam


Chưa sang năm mới hoa đã ngập tràn
Cây mai tứ quý đã mừng xuân sang
Một năm mỏi mệt một năm làng nhàng
Giữa đời lãng đãng còn nhiều hoang mang


Có lúc giật mình soi gương tóc bạc
Nhiều khi muốn hát nhiều khi lang thang
Ô kìa nắng lạ tiếng chim ríu ran
Ta tin ngày mới không uổng thời gian...

More...

THỜI ĐẤT NƯỚC GIAN LAO

By Trần Hà Nam

NGUYỄN VIỆT CHIẾN

Chúng đã ngủ cả rồi
những con hươu bị bóng đêm săn đuổi
chúng đang gác cặp sừng lên vầng trăng cuối tháng
rồi nằm mơ về một cánh rừng
không có thuốc đạn và súng săn

Họ đã ngủ cả rồi
những người lính bị chiến tranh săn đuổi
họ nằm mơ gặp lại bầy hươu
gác sừng lên người bạn vô danh
trên cánh rừng đã chết

Chỉ còn lại vầng trăng và giấc ngủ
chỉ còn lại dấu vết cuối cùng của bầy hươu bị săn đuổi
chỉ còn lại câu thơ thầm lặng
về những người đã ra đi

chỉ còn lại những gì không còn lại
bởi người đau đớn nhất sau chiến tranh
không ai khác ngoài mẹ của chúng ta
những đứa con không trở về
hòa bình dưới mưa phùn
được đắp bằng cỏ non và nước mắt

*
*   *

Đêm đêm
những người con ngỡ đã đi thật xa
đang lặng lẽ trở về
họ lẫn vào gió vào sương đêm
không cần an ủi
họ chẳng ồn ào như lời ca sôi sục ngày ra đi

họ còn nguyên tuổi trẻ
những người lính chưa tiêu phí một xu mơ ước
chưa tiêu hoài một đồng thanh xuân

họ trở về tìm lại
trang sách học trò đêm đêm còn thao thức
trên cánh đồng tiếng Việt ngàn năm

Mẹ lại thấy chúng con về
như cánh cò tuổi thơ lưu lạc
đã bao ngày phải xa rời thôn ổ yêu thương
chúng con trở về tìm lại
giọt nước mắt xót xa và đắng cay của mẹ

một bên là núi sông ngăn cách
còn bên kia là bóng đêm chiến tranh
vẫn biết đạn bom không có mắt
vẫn biết hận thù không thể phân biệt nổi
đâu là hoa sen và đâu là bùn tối
nhưng các anh vẫn phải ra đi

các anh phải ra đi
lời ru chùa Tây Phương
những La Hán mặt buồn
người thợ mộc xứ Đoài
lấy thân xác hom hem của mình làm mẫu vẽ
ba mươi sáu dẻo xương sườn
réo rắt tấu lên bản đàn tam thập lục
người gẩy đàn thì đau đớn
mà bản nhạc viết cho đàn lại reo vui

*
*   *

Mẹ đã sống dưới mưa phùn ảm đạm
những ngày dài nghèo đói quắt quay
Mẹ thiếu sữa sinh đứa con thiếu tháng
Tổ quốc xanh xao Tổ quốc hao gầy

Mẹ có mặt trong dòng người nhẫn nại
lặng lẽ xếp hàng từ mờ sớm tới đêm hôm
Mẹ lần hồi thời cơm tem gạo phiếu
nuôi lớn những người con
rồi gửi tới chiến trường

Mẹ đã khóc lúc rời ga Hàng Cỏ
những đoàn tầu hun hút tuổi hai mươi
một thế hệ hồn nhiên không biết chết
chưa từng yêu khi gục ngã cuối trời

Mẹ ở lại với sông Hồng tần tảo
áo phù sa lam lũ tháng ngày
câu quan họ cất trong bồ thóc cũ
sông Cầu trôi như một tiếng thở dài...

*
*   *

Tàu xuyên đêm
tiếng gió xé bánh xe lăn quần quật
đêm nay họ trở lại một thời gian lao
đường vào Nam hun hút những chuyến tầu
máu rất đỏ tuổi hai mươi nằm lại
câu hát bảo:
tuổi hai mươi những người đi trẻ mãi
câu thơ bảo:
đất nước hình cánh võng mẹ ru ta

và ở hai đầu đêm võng mắc dọc rừng già
trăng cũng sốt rét rừng như ta sốt
trăng mất máu như bạn ta thủa trước
dọc cánh rừng na-pan

sông Thạch Hãn
nước mùa này còn ấm
và các anh trong suốt
những người hy sinh thời gian lao

mây Quảng Trị
mùa này vẫn một màu huệ trắng
trên Cổ Thành
như ngày các anh ngã xuống
những người hy sinh thời gian lao

Và mưa gió Trường Sơn
mùa này vẫn tắm gội
những người con nằm lại
thời đất nước gian lao

những cánh rừng cuối thu ngủ dưới mưa phùn
đất nước tôi những người nằm trong đất
chất phác như bùn hồn nhiên như cỏ
buồn đau không còn thở than

những ngọn sóng đất đai lưu giữ mọi thăng trầm
người chép sử ngàn năm là bùn đất
kiên trì và nhẫn nại
máu của người là mực viết thời gian. 
----------------------
MỘT BÀI THƠ THẬT HAY VÀ THẤM THÍA! (T.H.N)

More...

Nghe lại để nhớ một thời...

By Trần Hà Nam

Nhớ những ngày làm công tác Đoàn đã cùng đội xung kích văn nghệ trường THPT Trưng Vương Quy Nhơn tập bài hát này!
TIẾNG HÁT NHỮNG ĐÊM KHÔNG NGỦ
Sáng tác: Phạm Tuyên
Thể hiện: Tốp ca


Âm vang bao tiếng ca truyền đi trong màn đêm.
Bập bùng lửa căm hờn hoà với tiếng hát bừng lên.
Ta đi khơi sáng thêm ngọn đuốc thiêng từ bao đời.
Lời ca bốc lửa đấu tranh sáng lên ngời ngời

ĐK: Dậy mà đi đồng bào ơi! Dậy mà đi đồng bào ơi!
Mẹ Việt Nam có biết chăng giờ này đàn con đã lên đường?
Vượt rào gai dẫu khói mù vẫn đi máu đã chảy sân trường
Càng gịuc ta bền chí.
Tuổi trẻ ơi giữ ước mơ! Độc lập Tự do vẫn cao cờ!
Cả miền Nam bão đã nổi khắp nơi đánh Mĩ Nguỵ tơi bời
Giành cuộc sống đẹp tươi.

Đêm nay ta hát lên bài ca Việt Nam.
Như ta đang cất cao tiếng hát giữa những trại giam.
Bên nhau vai sát vai cùng hát vang lời nước non.
Dù cho máu đổ quyết tâm giữ vững lòng son. (vào ĐK)

More...

Nỗi niềm dạy Văn

By Trần Hà Nam

Tôi biết những lời giảng
Có khi bay vèo đi trong gió
Những Nguyễn Trãi Nguyễn Bỉnh Khiêm Nguyễn Du
Nỗi đau đời lọt thỏm trong thơ
Câu chữ nhấn nhá bổng trầm cũng thế
Học trò kháo nhau
Những trò tỏ tình kiểu Hàn Quốc
Đốt nghìn rưởi ngọn nến rải hàng trăm cánh hồng
Những đám cưới siêu xe đời mới
Báo chí tung hô thần tượng Á Âu
Lối sống ngoại lai ngập tràn trong ngôn từ thực dụng...

Tôi biết đôi khi văn chương thành lạc lõng
Khi các truyện tranh nhảm nhí thành niềm say mê
Đứa con trai chuyên xã hội than nhức đầu khi đọc truyện chữ
Đám trẻ nhào lên mạng bắn nhau online
Say sưa khi tăng level tỷ lệ nghịch với độ chuyên cần

Tôi biết khi mọi ồn ào qua đi
Những người trẻ rồi không còn trẻ nữa
Thế hệ sau có thể thông minh hơn nhưng lạnh lùng hơn
Có thể thấm thía mình nghèo nàn vốn sống
Có thể lúc bấy giờ chúng hối tiếc vì hụt hẫng kiến thức văn

Tôi biết văn giờ cũng nháo nhào ghê lắm
Người ta múa máy ngôn từ quên cốt lõi nhân văn
Kẻ thủ đoạn mưu mô nhiều khi đóng vai trò thi sĩ
Văn sĩ thích tiền trước khi yêu văn...

Biết là khó khi giảng câu văn đẹp
Học trò mỉa mai nói hay mà làm gì
Dạy học cả đời chắc gì đủ tiền mà sống
Không cày cuốc trung tâm húp cháo mà ăn
Nhà giáo bị đưa lên mặt báo sỉ nhục không tiếc lời

Tôi biết và chỉ mong mình đừng nản chí
Đừng gục ngã giữa chừng đừng thất vọng trò hư
Dẫu biết đời vui buồn nhiều khi không như ý
Mang nghiệp vào thân hãy đi trọn con đường.

More...

HỘI TRÙNG DƯƠNG - Phạm Đình Chương

By Trần Hà Nam

Trường ca Hội Trùng dương của Hoài Bắc Phạm Đình Chương từ lâu đã quá quen thuộc với giọng ca vàng Thái Thanh cùng ban hợp ca Thăng Long. Sau này trường ca một lần nữa được chuyển tải thành công với chim sơn ca Ánh Tuyết cùng ban hợp ca ATB. Nhân dịp đầu năm mới 2010 xin mời mọi người thưởng thức một lần nữa trường ca lừng danh này qua giọng ca nam trẻ Đức Tuấn.


 

Hội Trùng Dương
Nhạc Sĩ: Phạm Đình Chương


TIẾNG SÔNG HỒNG

Trùng dương trùng dương trùng dương ...

Trùng dương .....chốn đây ngàn phương có ba dòng sông cuốn xuôi biến Đông nhắc câu chờ mong.Về khơi sóng muôn triền tới nước non buồn vui đây hội trùng dương đầy vơi. Sóng muôn triền tới sóng xô thuyền tới níu muôn tình mới vươn sức người bừng giữa đời.

Chiều nay nước xuôi dòng đại dương có em tên sông Hồng dâng sóng tuôn trên nguồn. Vẩn vơ nắng quái vương trên phù sa có những cô thôn mờ xa đón bầy dân đánh cá. Ngày qua trai gái sống chung một miền quanh năm anh cuốc em liềm xới ruộng mùa lúa chiêm.

Từ thượng du nước trôi về trung châu ấp ôm đồng ruộng sâu bên người áo nâu dãi dầu.

(Hò ơi ..... Gối đầu trên Lào Cay Việt Trì em nằm tóc xõa bãi cát dài thả hồn mơ tới Thái Bình qua Sơn Tây. Hò ơi ..... Nhớ ngày nao dân chúng lên đường đem thịt xương ngăn giữ nương đồng đem vinh quang thắm tô sông Hồng.

Nằm mơ xuân vinh quang trở về cho non sông và ngày nao nơi nơi trút sạch buồn thương là ngày em mơ duyên người lập công. ) 2 lần


TIẾNG SÔNG HƯƠNG

Miền Trung vọng tiếng em xinh em bé tên là Hương giang đêm đêm khua ánh trăng vàng mà than. Hò ơi phiên Đông Ba buồn qua cửa chợ bến Văn Lâu thuyền vó đơm sâu. Hỡi hò hỡi hò. Quê hương em nghèo lắm ai ơi mùa đông thiếu áo hè thời thiếu ăn. Trời rằng trời hành cơn lụt mỗi năm ớ ...à ơi khiến đau thương thấm tràn ngập Thuận An để lan biển khơi ơi hò ơi hò.

(Hò ơi...... Ai là qua là thôn vắng nghe sầu như mùa mưa nắng cùng em xót dân lều tranh chiếu manh.
Hò ơi...... Bao giờ máu xương hết tuôn tràn quê miền Trung thôi kiếp điêu tàn cho em vang khúc ca nồng nàn.

Ngày vui tan đao binh mẹ bồng con sơ sinh chiều đầu xóm xôn xao đón người trường chinh. Ngậm ngùi hân hoan tiếng cười đoàn viên.) 2 lần


TIẾNG SÔNG CỬU LONG

Ồ ồ ồ Đây Miền Nam
Nước sông dâng cao cá lội ngù ngờ
Nước xanh xanh lơ bóng cây cây dừa
Cùng về đây miền Đồng Nai có Cửu Long
Cuộn chảy dâng trời Nam mạch sống
Một sáng em ra khơi Vĩnh Long vui cười
Và Cần Thơ Long Xuyên ngập vườn cau lửa chín
Đời vươn lên thuyền ghé bến
Sống no nê dân quê một miền
Kìa nước gương sông đây nắng khô đồng lầy
Chiều tới...chiều tới. Hò lơ hò lơ hò là hò hò lơ

Chẻ tre bện (ơ) sáo cho dầy băng ngang sông Mỹ có ngày . . . ngày gặp em

Ô hò ơi ra . . . biển khơi
Trùng Dương . . . Ba chị em là ba miền nhưng tình thương vẫn nối liền
Gặp nhau bên trời biển Đông thắm duyên
Hẹn nhau . Tha hồ sóng lan bốn phương trời đem tự do tranh đấu bao người cho quê hương ấm no muôn đời
Giờ đây bao tâm tư rộn ràng như câu thơ
Hội Trùng Dương tay tay xiết chặt nguồn thương
Dựng mùa vinh quang hoa đời tự do

More...

CON NGƯỜI QUA TÁC PHẨM BÀ LÃO IDECGHIN (kết)

By Trần Hà Nam

heart
           Truyền thuyết về chàng Đankô là bài ca tuyệt đẹp về sức mạnh của con người với ánh lửa rực cháy của lý tưởng sống. Đây là con người có tính cách tương phản với Larra - kẻ từ bỏ đồng loại của mình. Bóng đêm đầm lầy và khu rừng tượng trưng cho những thế lực đen tối muốn ngăn cản sức vươn tới của con người. Những thế lực ấy đã làm cho những người trước kia vốn hùng dũng quả cảm đã phải chùn bước. Trong hoàn cảnh hết sức điển hình ấy bản chất của mỗi con người được bộc lộ rõ ràng. Đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết kẻ mất tinh thần đã "kinh hoảng trước cái chết không ai còn sợ cuộc đời nô lệ nữa...". Giữa lúc ấy "Đankô xuất hiện". Cái quyết tâm của chàng trai là ý chí sắt đá của con người trước mọi trở lực nguy nan là ý chí của những người dám hành động. Chỉ có những người dám hành động thì mới có thể biến ước mơ thành hiện thực "Nghĩ ngợi không thể hất bỏ được tảng đá trên đường ta đi. Kẻ nào không mó tay vào việc gì thì chẳng làm nên công chuyện gì. Cứ nghĩ làm chi cho hao tâm tổn sức? Hãy đứng lên chúng ta sẽ đi vào rừng và xuyên qua rừng bởi vì rừng cũng có chỗ kết thúc mọi cái trên đời đều có chỗ kết thúc! Ta đi đi! Nào! Tiến bước!...". Sức mạnh của Đankô là sức mạnh của người quả cảm sức mạnh của con người tự tin vào bản thân mình. Đankô chàng trai dũng mãnh dẫn đầu đoàn người đã phải đối chọi với cái hèn nhát của con người khi họ gặp trở lực mới. Mâu thuẫn xung đột lên đến đỉnh điểm khi đoàn người dừng lại và kết án Đankô. Những lời lẽ của chàng trai một lần nữa chứng minh cho giá trị chân chính của con người: "Tôi có gan dẫn đường và tôi dẫn các người đi! Còn các người các người đã làm gì để tự giúp mình? Các người chỉ cắm cổ đi và không biết giữ sức để đi được lâu dài hơn! Các người chỉ mải miết như đàn cừu!". Giá trị chân chính của con người là đi và biết hướng phải đi tới. . Chàng Đankô cũng bị chính đồng loại của mình đẩy vào ranh giới của sự sống và cái chết. Trong con người anh giờ cháy lên hai ngọn lửa: ngọn lửa uất hận trước sự u tối của con người và ngọn lửa của tình yêu thương đồng loại. Cái cao thượng của Đankô đang đối chọi với cái thấp hèn của bầy người u mê. Một điều tất yếu sẽ xảy đến: Đankô phải chết và Con - Người - viết - hoa ấy đã chọn cái chết cho bản thân cái chết cho đúng với bản chất con người cao thượng của anh. Hành động anh hùng "xé toang lồng ngực" đã làm nên điều thần kỳ; Đankô đã  nâng những tâm hồn đồng loại lên. "Trái tim cháy sáng rực như mặt trời và cả khu rừng im lặng sáng lên dưới ngọn đuốc của lòng thương yêu vĩ đại đối với mọi người". Mặt trời chỉ có một Đankô chỉ có một trái tim cuộc sống chỉ có một chân lý vĩnh cửu; ánh sáng cháy rực của trái tim Đankô chính là ánh sáng của chân lý. Con Người ấy trong những giờ phút phải giáp mặt giữa ranh giới của sự sống và cái chết sự căm thù và lòng thương yêu cá nhân và tập thể đã chọn con đường hành động theo đúng nghĩa con người đánh thức những phần tốt đẹp trong bản chất con người. Hình tượng Đankô đầy tính lãng mạn mà M.Gorki đã xây dựng nên tượng trưng cho hình mẫu lý tưởng của con người. Qua hình tượng Đankô tác giả muốn nhắn nhủ con người: hãy vươn lên đến những chân trời tốt đẹp hơn.

* *

*

            Dựng lên ba mẩu chuyện cái hư chen cái thực cái thực hoà vào cái hư bút pháp lãng mạn của M.Gorki đã đem đến cho chúng ta một tác phẩm tuyệt vời. Với truyện ngắn "Bà lão Idecghin" M.Gorki đã gửi gắm đến chúng ta một nhận thức đẹp về con người thúc đẩy chúng ta vươn lên đến giới hạn của con người CON-NGƯỜI-VIẾT-HOA;  đó là giá trị nhân văn trong tác phẩm này của ông cũng như bao tuyệt tác khác ông đã từng cất lên những lời ca bất tuyệt về con người: "Con Người tiếng ấy tự hào biết bao"

                                                                        7.11.1987

                                                              TRẦN HÀ NAM

                                                             (Văn 2B khoá 9 )

                                                                                 (Đánh lại vi tính xong ngày 31.12.2009)

More...

CON NGƯỜI QUA TÁC PHẨM BÀ LÃO IDECGHIN (tiếp)

By Trần Hà Nam

            Trong câu chuyện thứ hai ta bắt gặp chính mảng hiện thực của cuộc đời hiện ra trần trụi khoẻ khoắn tràn trề sức sống. Mỗi tính cách trong câu chuyện này hiện lên chân thật rõ ràng như trong đời thường ta vẫn hay gặp. Con người trong câu chuyện thứ nhất thuộc về huyền thoại còn con người ở đây hiện lên với niềm vui và nỗi buồn sự bình thản và hoảng hốt sự bình tĩnh và hèn nhát sự cao thượng và đê tiện con người có tình yêu và sự đau khổ con người đi qua những cột mốc thời gian. Trong câu chuyện thứ hai này ta có thể thấy một anh thuyền chài "chỉ biết ca hát và hôn hít" một anh chàng Guxun với "một cái đầu rực lửa" lão Thổ Nhĩ Kỳ "nói năng như một đấng chúa tể" một thằng bé mười sáu tuổi với tình yêu "rực cháy trong người" một gã Ba Lan ti tiện và giả dối v.v.... Tất cả những con người ấy được lột tả tính cách qua nhân vật trung tâm là chính bà lão Idecghin.

More...

CON NGƯỜI QUA TÁC PHẨM BÀ LÃO IDECGHIN

By Trần Hà Nam

Bài viết này đã hoàn thành khi tôi còn là sinh viên năm thứ 2 khoá 9 khoa Ngữ Văn Đại học sư phạm Quy Nhơn (1987). Lâu ngày tìm lại được bản viết tay vi tính hoá để lưu giữ kỷ niệm một thời!

CON NGƯỜI QUA TÁC PHẨM BÀ LÃO IDECGHIN CỦA MACXIM GORKI

Bà lão Idecghin của Macxim Gorki là một trong những sáng tácở giai đoạn đầu của ông vào cuối thế kỷ XIX. Truyện ngắn này mang tính dân gian cao và là một trong những sáng tác điển hình của ông. Thông qua tác phẩm M.Gorki đem đến cho chúng ta những hình ảnh đầy chất lãng mạn và hiện thực về con người. Hay nói đúng hơn đó là những bức tranh về tính cách. Và tác giả đã ca ngợi nhiệt thành những giá trị chân chính của con người.

* *

*

More...

Năm mới đang đến...

By Trần Hà Nam

Một thập kỷ của thế kỷ XXI đang trôi qua chuẩn bị mở đầu cho thập kỷ thứ hai. Hãy cùng nhau lắng nghe lại giai điệu HAPPY NEWYEAR của ABBA để chúng ta cùng suy ngẫm!
Abba - Happy New Year lyrics | LyricsMode.com

More...