Bình thơ: ĐÀN GHI TA CỦA LORCA (Thanh Thảo)

Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghita
* F.G. Lorca
những tiếng đàn bọt nước
Tây-Ban-Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
Tây-Ban-Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lorca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du
tiếng ghi-ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi-ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi-ta tròn bọt nước
vỡ tan
tiếng ghi-ta ròng ròng
máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
đường chỉ tay đã đứt
dòng sông rộng vô cùng
Lorca bơi sang ngang
trên chiếc ghi-ta màu bạc
chàng ném lá bùa cô gái di-gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt
li-la li-la li-la...

(Khối vuông Rubic – NXB TPM – 1985)
Lorca
   Tôi đã yêu bài thơ này bằng tình yêu nguyên thủy của một chàng trai mới lớn vì cái chất lãng tử cứ hiện ra trên từng dòng thơ. Tưởng như Thanh Thảo đã thật sự có những khoảnh khắc hoá thân nhập vai để sống tận cùng chất nghệ sĩ của G. Lorca. Trong một tập thơ mà anh từng tuyên bố : “Tôi thích tỉnh rụi tỉnh khô tỉnh như sáo ...» thì bài thơ như một hiện hữu đối lập của Khối vuông rubic. Nhưng đến giờ ngẫm kỹ lại thì bài thơ vẫn rất tỉnh vì đã đem lại cho người đọc một chân dung thật nhất rõ nhất về G.Lorca – nhà thơ nhạc sĩ tài hoa của xứ sở bò tót và đấu sĩ.
    Thanh Thảo là người có biệt tài ám ảnh người khác bằng cái tỉnh rụi như không khi viết những câu thơ tưởng không có gì mà nếu muốn bắt chước anh viết thử như vậy thì chẳng khác nào nàng Đông Thi bắt chước Tây Thi nhăn mặt để tự biến mình thành ngớ ngẩn. Từ một Đêm trên cát viết về Cao Bá Quát bắt đầu với những mắt cá ngủ mê trong điện Thái Hoà - một ẩn dụ để hiện lên sau đó một nhân vật đầy suy tư về thời đại rất xưa mà rất mới – cho đến một nỗi niềm ta như chú nghé thèm đám cỏ trong một bài thơ nho nhỏ Đất Cù Trâu cũng vẫn là một ẩn ức được diễn tả một cách rất quái theo kiểu Thanh Thảo. Dài dòng như vậy vì sau này tôi mới đọc anh nhiều để nghiệm ra còn lúc ấy dù rất ngạo mạn hay phê bậy bạ vào các trang thơ của các tiền bối những lời chê phạm thượng (tất nhiên chẳng loại trừ anh) tôi đã phải ghi ngay một chữ “Hay !” bên lề trang sách ngay khi vừa đọc “những tiếng đàn bọt nước ...». Ám ảnh sắc màu đỏ gắt âm thanh li-la li-la li-la cứ theo tôi suốt một thời gian dài (sau này tôi mới kịp hiểu li-la còn là tên một loài hoa theo tiếng Tây Ban Nha). Để rồi theo bước chân chàng lãng tử theo câu thơ lãng tử tôi chứng kiến một sự sống G.Lorca đi lang thang về miền đơn độc đi như người mộng du tôi thả hồn theo tiếng ghi-ta nâu tiếng ghi-ta lá xanh biết mấy tiếng ghi-ta tròn bọt nước vỡ tan tiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy. Tưởng chừng tôi thấy rõ G.Lorca đối diện với họng súng mà tâm hồn còn mải miết hướng về bầu trời cô gái ấy không màng cái chết cận kề. Tôi theo tiếng ghi-ta theo hành trình Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi-ta màu bạc... Tất cả làm thành một cảm tính thơ không thể cắt nghĩa cho đến tận bây giờ đã hai mươi năm trôi qua vẫn còn nguyên vẹn. Giọt nước mắt vầng trăng làm nên phút thăng hoa âm thanh bất diệt li-la li-la li-la cứ ngân mãi hoà quyện cả màu sắc âm thanh ánh sáng sự sống thành một thể thống nhất. Định Mệnh – lá bùa trôi vào xoáy nước khép lại một cuộc đời người chiến sĩ chống phát-xít kiên cường chàng ném trái tim mình vào lặng im bất chợt nhưng tiếng đàn – hồn thơ vẫn như lan toả trên dòng sông cuộc sống vĩnh cửu mà mỗi giọt – âm - thanh ấy tan hoà thành sắc li-la tím mãi màu tưởng vọng.
   Thanh Thảo đã từng viết : “Lorca là nhà thơ của những giấc mơ của những linh cảm nhoi nhói một nhà thơ có thể biến những giấc mơ thành nhịp điệu có thể biến những linh cảm thành ngôn từ. Lorca siêu thực một cách tự nhiên và hiện thực một cách tự nhiên” (Lorca trong tôiMãi mãi là bí mật NXB Lao động 2004). Một nhà thơ đã có một Lorca trong lòng như vậy nên Đàn ghi-ta của Lorca có thể xem như là một gặp gỡ đẹp tạo thành phút “bùng nổ” của năng lượng sáng tạo Thanh Thảo. Với những bài thơ như vậy dường như mọi lời bình giải bỗng thành... vô duyên !
    TRẦN HÀ NAM

duyen

gop y

bai tho nay hay nhung kho wa viec tiep can vo cung kho khan hoc hoc nhu the ma van ko vao

ngoclando

ngocdieu

wa that lan dau tien tim hieu va cam nhan tac pham nay em thaynhung hinh anh mang tinh tuong trung rat kho hieu nhung no lai co mot suc loi cuon nguoi doc muon khm pha /cam on thay rat nhieu .

my ngoc

lan dau tien tiep can voi the tho sieu thuc. khong phai ai cung de dong cam nhung wa bai viet nay toi rat thik & cang eu bai tho " Dan ghita cua Lorca" hon. thank tac gia

dhq

tiếng ghi-ta ròng ròng
máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn
----------
Lời hát cây đàn ghi ta của Lorca nhiều người biết. Nhưng không phải ai cũng biết tường tận về anh. Câu thơ Thanh Thảo trên rất thík. Cảm ơn anh đã giới thiệu.

tranhanam

Vài lời

Thể theo yêu cầu của nickname Vũ Toàn Thắng bên trang www.lethieunhon.com tôi đăng lại bài bình thơ này dưới dạng một entry cho bà con dễ truy cập.
Ngoài ra muốn đọc theo kiểu bình giảng cổ điển (văn nhà trường) thì có thể xem bài viết này trong mục lưu trữ các bài viết tháng 3.08 của tôi!
Đường link: http://tranhanam.vnweblogs.com/post/3463/57266