Nghị luận xã hội tản mạn...

   Cả tuần nay đang đầu tư cho việc soạn những đề Nghị luận xã hội cho học sinh mới cảm thấy hết áp lực khi làm văn nghị luận xã hội. Trong sách có định hướng ba dạng chính là Nghị luận về tư tưởng đạo lý Nghị luận về hiện tượng đời sống và Nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học. Xem ra dạng thứ ba thì may ra học sinh có thể làm tương đối suôn sẻ còn lại thì quả thật là nan giải. Bởi lẽ các vấn đề được gợi ý thì có sự chồng chéo với bộ môn giáo dục công dân. Điều khó nữa là thầy giáo dù là người có hiểu biết xã hội rộng hơn học sinh cũng còn cảm thấy khó khăn khiđặt bút viết về những vấn đề của Nghị luận xã hộiđể khỏi bị rập khuôn xơ cứng huống chi học sinh dễ bị gò vào khuôn sẵn có của sách vở mà thiếu kiến thức thực tế!
   Định hướng cho một bài làm Nghị luận xã hội quả thật là vấn đề nan giải rồi sẽ có lúc chúng ta lại phảiđối mặt với một loạt văn mẫu trong bài làm của học sinh. Có lẽ khi soạn đáp án trong các kỳ thi Bộ cũng phải hết sức linh hoạt và chấp nhận những suy nghĩ lập luận không theo khuôn mẫu miễn làm sao đánh giá được học sinh ở năng lực tư duy và phản biện cũng như lập luận. Ngay cả tờ Văn học và học văn đã tổ chức cuộc thi soạn đề và viết bài Nghị luận xã hội mà chưa tìm thấy bài nào để làm chuẩn mực cả! Khó thay!
NHÂN ĐÂY CẬP NHẬT KẾT QUẢ TRẮC NGHIỆM
 MÔN VĂN

Học sinh không thích học Văn là vì...
Thầy cô dạy dở 27
Bài học xơ cứng 13
Bài học quá nhiều 49
Cách dạy quá cũ 25
Không thực tế 33
Áp lực môn khác 20

giaokho

đổi mới ở chủ trương thôi những người dạy học lâu lại ít đọc báo không biết mạng mẹo là gì thì vẫn cứ như xưa đứa nào thò ra cái mới gì mà bà không hiểu thì bà dẹp tất. Tôi rất bức xúc bởi luôn phải chỉ cho học sinh phân biệt quan điểm chính kiến của mình và những thứ gì phải viết ra để chiều chuộng sự lạc hậu bảo thủ của giám khảo. Bảo tôi hèn cũng được nhưng tôi không dám đặt cược kết quả học tập của học sinh với khát vọng thay đổi của mình.

tranhanam

Gợi ý!

Đề này muốn nói về sự trưởng thành của con người đúng không? Vậy thì cái gì sẽ làm nên sự trưởng thành ấy? Tương lai (5 năm sau) sẽ phát triển hơn hiện tại (hôm nay)? Vậy xu hướng phát triển ấy như thế nào?
- "những người bạn gặp": là các mối quan hệ mới sự trải nghiệm thực tế.
- "những cuốn sách bạn đọc": quá trình tích lũy kiến thức nâng cao nhận thức
- "những điều bạn nghĩ": khả năng tự nhận thức điều chỉnh hành vi.
Vậy thì sự phát triển theo xu hướng tốt hay xấu là do những tác động từ 3 yếu tố trên. Đồng thờigiữa 3 yếu tố có mối liên hệ với nhau như thế nào?
Muốn hoàn thiện bản thân thì phải rèn luyện bản lĩnh như thế nào? Với những người bạn gặp - những cuốn sách bạn đọc - những điều bạn nghĩ?
Trả lời được những câu hỏi này nghĩa là em đã có thể giải quyết tương đối ổn vấn đề rồi đấy! Chúc em có những suy nghĩ sâu sắc và viết thật chặt chẽ có chính kiến riêng!

Hiền

mong bác phân tích dùm cháu

Hiền

khi nghĩ về tuổi trẻ có ý kiến như sau:" trong 5 năm nữa bạn sẽ khác ngày hôm nay.Đó là do những người bạn găpk những cuốn sách bạn đọc và những điều bạn nghĩ: ( trích lời nói của Jonh ) anh/ chị sũy nghĩ như thế nào về điều này?
bác có thể phân tích giup cháu không ạ?

dhq

Có lẽ khi soạn đáp án trong các kỳ thi Bộ cũng phải hết sức linh hoạt và chấp nhận những suy nghĩ lập luận không theo khuôn mẫu miễn làm sao đánh giá được học sinh ở năng lực tư duy và phản biện cũng như lập luận
------------
Tán thành. Tôi đã viết "CUỘC ĐỜI ĐÂU CHỈ CÓ ANH DẬU ANH PHA" nói về việc ra đề văn. Theo tôi với uy tín của mình thày THN cứ làm ở trường mình trước đi. Theo kinh nghiệm của tôi từ ngày còn dạy học cũng như bây giờ là báo là: thấy đúng cứ "lạng lách" mà làm. Nếu sếp nhắc thì sửa nếu không nhắc thì mặc nhiên mình đã góp phần thay đổi được một tí gì đó.
Tất nhiên vì những việc "lạng lách" (báo gọi là viết lách = viết+ lách) như thế đôi khi cũng làm phiền đến mình. Bởi có những sếp rất sợ cấp dưới đổi mới. Cứ theo lối cũ theo khuôn mẫu thì họ mới đủ trình để tự tin mà điều khiển. Mới quá họ sợ không khống chế được.
Ai cũng muốn đi đường chính đạo nhưng tiểu ngạch đôi khi cũng là sự lựa chọn thích hợp.

tranhanam

Chào bạn Trần Quang Đại!

Những người dạy văn quả thật đứng trước một thách thức về căn bệnh giáo điều có nguy cơ quay trở lại. Một đề nghị luận xã hội mà ra cho học sinh thi tốt nghiệp rồi thi đại học ắt sẽ không tránh khỏi lối tư duy mòn sáo nếu như không có những đề mở. Có lẽ đó là con đường duy nhất để tránh rập khuôn. Còn các dạng đề khác thì cho các em tập làm quen và nên biến những giờ NLXH thành những giờ tranh luận thảo luận nhóm có lẽ bổ ích hơn vì tập rèn cho các em tư duy phản biện tốt nâng cao được kỹ năng sống cho các em!
Cảm ơn bạn đã thường xuyên vào trao đổi.

Trần Quang Đại

Thưa bác Trần Hà Nam quả thực dạng đề nghị luận xã hội khi đưa vào cấu trúc đề thị tốt nghiệp và tuyển sinh đại học có cái gì đó lấn cấn không ổn.
Trước đây chúng ta đã đưa vào nhưng rồi lại đưa ra bởi vì một lí do là rất dễ sáo mòn. Chắc bác còn nhớ sáo kinh khủng và những bài thực sự xuất sắc rất hiếm.
ĐÚng là ngay cả thầy cô cũng không khỏi lúng túng khi đặt bút viết về các đề bài nghị luận xã hội huống chi học trò trong khi giữa thầy cô và học trò đã có một khoảng cách khá xa về tri thức kinh nghiệm sống.
Giả sử tập hợp 50 thầy cô và 50 học sinh lớp 12 rồi ra một đề dạng như đề thi tuyển sinh đại học vừa rồi đấy: Bàn về tính trung thực trong khi học và khi thi; Một ngày so với một đời người là quá ngắn ngủi nhưng một đời người là do mỗi ngày tạo nên; Một người đã đánh mất niềm tin thì sẽ còn mất nhiều thứ quý giá khác nữa...
Sau đó cứ rọc phách rồi chấm sòng phẳng không hiểu kết quả sẽ ra sao?
Nguy cơ về những dạng văn mẫu rồi HS sẽ sa vào khuôn sáo...là rất đáng lưu tâm.