Tính chỉnh thể của tác phẩm văn chương?

   Mấy hôm nay khi soạn bài Ngữ Văn 12 phần văn xuôi có những tác phẩm vốn dĩ đã quen nhưng giờ đây đọc lại phần trích dẫn tôi không khỏi cảm thấy băn khoăn khi nhiều tác phẩm đã bị cắt xén đến nỗi không thể chấp nhận khiến cho mạch cảm xúc khi giảng bài cứ bị đứt đoạn. Tính chỉnh thể của tác phẩm văn chương đã bị phá vỡ giáo viên bị đặt trước một tình thế bất khả kháng là phải gồng mình lên tìm ra mối liên hệ giữa các phần bị cắt và phần còn lại để giúp học sinh lĩnh hội các giá trị của tác phẩm.
   Đành rằng khi định hướng chương trình theo hướng phân ban giảm tải cho học sinh học theo chương trình cơ bản và nâng cao cảm thấy nhẹ nhàng hơn hướng ra đề mang tính chất mở và tạo điều kiện cho học sinh nắm vững những vấn đề cốt lõi nhất. Thế nhưng việc trích đoạn cắt xén tác phẩm đã thật sự hợp lý chưa?
   Chẳng hạn như tác phẩm Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành) chương trình chỉnh lý hợp nhất trước kia cũng đã cắt những đoạn khá hợp lý giúp cho việc cảm thụ bảo đảm một cách nhìn toàn diện về chủ đề tư tưởng những đặc sắc nghệ thuật trong khi xây dựng hình tượng của nhà văn. Trong khi đó phần bị cắt ở  sách Ngữ Văn 12 hiện nay  đã làm mất đi những mối liên hệ cơ bản giữa rừng xà nu với dân làng Xô Man những nét đặc sắc trong tính cách của nhân vật Tnú làm nghèo nàn đời sống tình cảm của nhân vật giảm đáng kể ý nghĩa của hình tượng nhân vật tập thể tước đi những nét cá tính trong nhân vật trung tâm Tnú. (những cảm xúc của anh gắn bó với làng Xô Man với dân tộc Strá. Thế nhưng phần hướng dẫn lại đòi hỏi nêu chi tiết ý nghĩa của bàn tay Tnú (có trong phần đã cắt đi) rồi  phân tích những vẻ đẹp nghệ thuật của tác phẩm (có nhiều vẻ đẹp đã bị cắt không thương tiếc). Và thế là học sinh sẽ phải nói theo những gì thầy cô đã đọc và cung cấp mà không hề được tiếp cận (đòi hỏi học sinh đọc trọn vẹn tác phẩm trong yêu cầu giảm tải hiện nay quả là một yêu cầu không có tính khả thi ở đại bộ phận học sinh).
   Tương tự như vậy ở tác phẩm Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)- mới được đưa lại vào chương trình phân ban sau thời gian loại khỏi chương trình chỉnh lý hợp nhất diện mạo đứa con tinh thần của nhà văn liệt sĩ Nguyễn Thi đã  bị rạch xén không thương tiếc. Học sinh chỉ trực tiếp tiếp xúc với văn bản từ lần tỉnh dậy thứ tư của nhân vật Việt còn ba lần trước cùng với những hồi ức nhân vật thì các em chỉ được biết qua hình thức lược thuật văn bản. Hình tượng độc đáo chú Năm Má của hai chị em chỉ còn là những cái bóng mờ. Đoạn văn chủ đề cũng bị vứt bỏ. Cách tríchđoạnn này vi phạm nghiêm trọng tính thống nhất hệ thống của chỉnh thể tác phẩm văn học. Vậy làm sao các em có thể thẩm thấu những giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm giá trị lịch sử - hiện thực hào hùng bất khuất của thời đại kháng chiến chống Mỹ qua các trích đoạnn còn lại? Nguyễn Thi hẳn phải đau lòng lắm khi bức thông điệp thẩm mỹ của ông không đến được trọn vẹn với thế hệ học sinh hôm nay.
   Và gánh nặng lại đè lên đôi vai của những giáo viên dạy văn. Cộng vào đó là nỗi xót xa khi nhìn những tác phẩm hay bị cắt xén nham nhở không còn nguyên vẹn hình hài dù giáo viên có cố gắng mấy cũng chỉ khôi phục được một phần rất nhỏ mớm cho học sinh những ý mà các em đã bị tước đoạt quyền thưởng thức trực tiếp văn bản. Buồn...!